Σήμερα ας μιλήσουμε για την αγάπη και το βιβλίο “Η Τέχνη της Αγάπης…”
Ο Erich Fromm έγραψε ένα βιβλίο με λίγο παραπλανητικό τίτλο. “Η Τέχνη της Αγάπης” ακούγεται σαν οδηγός για το πώς να βρεις τον σύντροφό σου, πώς να κρατήσεις μια σχέση, πώς να γίνεις πιο ελκυστικός.
Αλλά δεν είναι τίποτα από αυτά. Είναι μια ριζοσπαστική επανεξέταση του τι σημαίνει αγάπη – και μια σκληρή κριτική στον τρόπο που οι περισσότεροι από εμάς την καταλαβαίνουμε λάθος.
Ο Fromm λέει κάτι που κανείς δεν θέλει να ακούσει: Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν μπορείς να βρεις την αγάπη. Το πρόβλημα είναι ότι δεν ξέρεις πώς να αγαπήσεις.
Γιατί η αγάπη δεν είναι κάτι που σου συμβαίνει – είναι τέχνη που πρέπει να μάθεις, δεξιότητα που πρέπει να καλλιεργήσεις, πράξη που πρέπει να επιλέξεις.
Και οι περισσότεροι; Οι περισσότεροι αντιμετωπίζουμε την αγάπη σαν τυχερό παιχνίδι – περιμένουμε να «μας πέσει από τον ουρανό» αντί να δουλέψουμε για να την κατακτήσουμε.
Ο Fromm ξεκινά με μια βόμβα: «Σχεδόν κανείς δεν πιστεύει ότι υπάρχει τίποτα που πρέπει να μάθει για την αγάπη».
Όλοι πιστεύουμε ότι το πρόβλημα είναι να βρούμε το «σωστό» άτομο – και μόλις το βρούμε, η αγάπη θα έρθει αυτόματα.
Αλλά αυτό είναι ψέμα μιας καπιταλιστικής κουλτούρας που μας μάθει να βλέπουμε τα πάντα ως συναλλαγή. Ψάχνουμε για σύντροφο όπως ψάχνουμε για προϊόν: «Τι προσφέρει; Είναι όμορφος/η; Έχει χρήματα; Έχει status;». Και όταν τον βρούμε, νομίζουμε ότι τελειώσαμε.
Αλλά η αλήθεια είναι ότι η αγάπη δεν είναι αντικείμενο που αποκτάς – είναι ενέργεια που δίνεις.
Και αν δεν ξέρεις πώς να αγαπάς, δεν έχει σημασία ποιον βρίσκεις. Θα αποτύχεις ξανά και ξανά – και θα το ρίχνεις στο ότι «δεν ήταν ο σωστός άνθρωπος».
Ο Fromm μας λέει ότι η αγάπη είναι δράση, όχι συναίσθημα. Δεν είναι το «πέφτω ερωτευμένος» – αυτό είναι η αρχή, το πάθος, η έλξη. Η αληθινή αγάπη έρχεται μετά – όταν το πάθος φεύγει και εσύ επιλέγεις να μείνεις, να φροντίσεις, να δώσεις.
Η αγάπη έχει τέσσερα στοιχεία: Φροντίδα (care – να ενδιαφέρεσαι πραγματικά για την ευημερία του άλλου), Ευθύνη (responsibility – να είσαι διαθέσιμος όταν χρειάζεται), Σεβασμός (respect – να βλέπεις τον άλλο όπως είναι, όχι όπως θέλεις να είναι), και Γνώση (knowledge – να προσπαθείς να καταλάβεις βαθιά ποιος είναι ο άλλος).
Και όλα αυτά απαιτούν δουλειά. Απαιτούν να ξεπεράσεις τον εγωισμό σου, να βγεις από τον εαυτό σου, να δώσεις – όχι για να πάρεις κάτι πίσω, αλλά επειδή το δίνειν είναι η ίδια η χαρά της αγάπης.
Αλλά υπάρχει κι ένα ακόμα σημαντικό σημείο: Δεν μπορείς να αγαπήσεις κάποιον άλλο αν δεν αγαπάς πρώτα τον εαυτό σου. Και όχι με την εγωιστική έννοια – αλλά με την έννοια της αυτο-αποδοχής, της αυτο-φροντίδας, της αυτο-σεβασμού. Αν μισείς τον εαυτό σου, αν νιώθεις ανεπαρκής, αν ψάχνεις στον άλλον να σε «συμπληρώσει» – τότε δεν αγαπάς. Χρησιμοποιείς. Χρησιμοποιείς τον άλλο για να γεμίσεις το κενό που έχεις μέσα σου. Και αυτό δεν είναι αγάπη – είναι εξάρτηση.
Η αγάπη έρχεται από την πληρότητα, όχι από την έλλειψη. Έρχεται όταν είσαι ολόκληρος – και θέλεις να μοιραστείς αυτή την πληρότητα με κάποιον άλλο.
Ο Fromm μιλάει και για τα διάφορα είδη αγάπης: την αγάπη προς τα παιδιά (που είναι ανιδιοτελής), την ερωτική αγάπη (που είναι επιλεκτική και αποκλειστική), την αγάπη προς τον εαυτό, την αδελφική αγάπη (για όλους τους ανθρώπους), και την αγάπη προς τον Θεό (ή το υπέρτατο).
Και λέει : Η ερωτική αγάπη είναι η πιο εύθραυστη, γιατί είναι η μόνη που βασίζεται στην αποκλειστικότητα. Μπορείς να αγαπάς όλα τα παιδιά, όλους τους ανθρώπους – αλλά μπορείς να είσαι ερωτευμένος μόνο με έναν. Και αυτό την κάνει ευάλωτη.
Αλλά την κάνει και ιερή – γιατί είναι η μόνη μορφή αγάπης που συνδυάζει το σεξουαλικό με το πνευματικό, το πάθος με τη φροντίδα, το «θέλω» με το «δίνω».
Και σήμερα; Σήμερα ζούμε σε έναν κόσμο που έχει μετατρέψει την αγάπη σε κατανάλωση.
Όταν βαρεθείς, βρες κάποιον άλλο . Όταν δυσκολεύει, φύγε.
Όταν χρειαστεί δουλειά, τα παρατάς. Γιατί η κουλτούρα μας μας λέει: «Αξίζεις να είσαι ευτυχισμένος» – και το ερμηνεύουμε ως «αξίζεις να μην κουραστείς ποτέ».
Αλλά ο Fromm μας λέει: Η αγάπη δεν είναι ευκολία. Είναι πράξη θάρρους. Είναι να παραμείνεις όταν θέλεις να φύγεις. Να δώσεις όταν θέλεις να πάρεις. Να ανοιχτείς όταν φοβάσαι να πληγωθείς.
Και αν δεν είσαι έτοιμος γι’ αυτό – αν θέλεις μόνο την «αίσθηση» της αγάπης χωρίς την δουλειά της – τότε δεν ψάχνεις αγάπη. Ψάχνεις ναρκωτικό. Και θα συνεχίσεις να αποτυγχάνεις, μέχρι να μάθεις ότι η αγάπη δεν είναι κάτι που βρίσκεις – είναι κάτι που γίνεσαι.
