Το παιδί δεν είναι ούτε ντροπή ούτε περιεχόμενο

Υπάρχουν παιδιά που μεγαλώνουν με μια κάμερα απέναντί τους.

Οι γονείς τους δημοσιεύουν φωτογραφίες, βίντεο, ιστορίες, δυσκολίες, καταρρεύσεις, φόβους, στιγμές έντασης.

Ίσως επειδή θέλουν να ενημερώσουν.

Ίσως επειδή ψάχνουν βοήθεια.

Ίσως επειδή αισθάνονται μόνοι και θέλουν να βρουν άλλους γονείς που περνούν τα ίδια.

Και αυτά είναι ανθρώπινα.

Όμως υπάρχει ένας άνθρωπος που πολλές φορές ξεχνάμε να ρωτήσουμε:

Το παιδί.

Γιατί το παιδί μπορεί σήμερα να είναι μικρό και να μην μπορεί να αποφασίσει τι θα γίνει δημόσιο.

Αύριο όμως θα μεγαλώσει.

Και μπορεί κάποια στιγμή να ψάξει το όνομά του στο διαδίκτυο.

Και να βρει εκείνη τη φωτογραφία.

Εκείνο το βίντεο.

Εκείνη τη στιγμή που έκλαιγε.

Εκείνη τη στιγμή που είχε υπερφορτωθεί.

Εκείνη τη στιγμή που δεν μπορούσε να ελέγξει τη συμπεριφορά του.

Και τότε μπορεί να αναρωτηθεί:

«Γιατί το έμαθε όλος ο κόσμος αυτό για μένα;»

Η Autistic Self Advocacy Network, μια οργάνωση που εκπροσωπεί αυτιστικούς ανθρώπους, το θέτει πολύ καθαρά: οι αυτιστικοί άνθρωποι έχουν δικαίωμα στην ιδιωτικότητα και στον έλεγχο των φωτογραφιών, των βίντεο και των ιστοριών που μοιράζονται γι' αυτούς. Μάλιστα επισημαίνει ότι αυτό ισχύει και όταν ένα αυτιστικό παιδί περνάει μια πολύ δύσκολη στιγμή. 

Και η ψυχολογική πλευρά έχει σημασία.

Η κλινική ψυχολόγος Keneisha Sinclair-McBride, PhD, από το Boston Children's Hospital και το Harvard Medical School, μιλά για το ίδιο βασικό δίλημμα: οι γονείς μπορεί να μοιράζονται για σύνδεση, υποστήριξη και κοινότητα, αλλά πρέπει παράλληλα να υπολογίζουν την ιδιωτικότητα, την αυτονομία και το μελλοντικό ψηφιακό αποτύπωμα του παιδιού. 

Η έρευνα γύρω από το λεγόμενο sharenting δείχνει επίσης ότι μεγάλο μέρος της ψηφιακής ταυτότητας ενός παιδιού δημιουργείται από τους γονείς πριν το παιδί μπορεί πραγματικά να συμμετέχει στην απόφαση. 

Και τότε έρχεται η φωνή των ίδιων των αυτιστικών ανθρώπων.

Σε διαδικτυακές συζητήσεις, αυτιστικοί ενήλικες περιγράφουν πόσο άβολα νιώθουν όταν οι γονείς τους έχουν δημοσιοποιήσει προσωπικές ή ευάλωτες στιγμές τους. Δεν λένε απαραίτητα «μη μιλάτε ποτέ για τον αυτισμό».

Λένε κάτι πολύ πιο απλό:

«Μη μιλάτε για τη ζωή μου σαν να μην είναι δική μου.»

Και εδώ θέλω να κάνω μια παύση.

Γιατί υπάρχει και η άλλη πλευρά.

Η πλευρά που γνωρίζω προσωπικά.

Υπάρχουν παιδιά που δεν εκτέθηκαν ποτέ.

Κρύφτηκαν.

Όχι επειδή προστατεύτηκε η ιδιωτικότητά τους.

Αλλά επειδή οι άνθρωποι που τα μεγάλωναν ντρέπονταν.

Κι εγώ το έζησα.

Οι δικοί μου έκρυβαν το πρόβλημά μου.

Ντρέπονταν για μένα.

Δεν ήθελαν να με βλέπει ο κόσμος.

Και ένα παιδί μπορεί να πληγωθεί βαθιά και από αυτό.

Γιατί μεγαλώνει παίρνοντας ένα μήνυμα χωρίς να χρειάζεται καν να του το πουν:

«Αυτό που είσαι πρέπει να το κρύβεις.»

Και κάπου εδώ καταλαβαίνουμε ότι υπάρχουν δύο άκρα που μοιάζουν αντίθετα αλλά έχουν κάτι κοινό.

Στο ένα παιδί λέμε:

«Σε δείχνω σε όλους.»

Στο άλλο:

«Δεν θέλω να σε δει κανείς.»

Και το παιδί, και στις δύο περιπτώσεις, μπορεί να χάσει κάτι.

Την αίσθηση ότι έχει δικαίωμα να αποφασίζει ποιος είναι.

Ούτε θέαμα ούτε ντροπή

Το παιδί δεν χρειάζεται να γίνει περιεχόμενο.

Αλλά ούτε χρειάζεται να γίνει οικογενειακό μυστικό.

Δεν χρειάζεται να κρύβεται.

Δεν χρειάζεται όμως και να εκτίθεται.

Χρειάζεται να ακούγεται.

Να προστατεύεται.

Να γίνεται σεβαστή η αξιοπρέπειά του.

Και όσο μεγαλώνει, να αποκτά όλο και περισσότερο τη δυνατότητα να αποφασίζει τι θέλει να μοιράζεται για τον εαυτό του.

Ο γονιός μπορεί να χρειάζεται βοήθεια.

Μπορεί να είναι εξαντλημένος.

Μπορεί να ψάχνει απαντήσεις.

Μπορεί να χρειάζεται μια κοινότητα.

Ας του τη δώσουμε.

Αλλά χωρίς να χρειάζεται να πληρώσει το παιδί το τίμημα με την ιδιωτικότητά του.

Γιατί μπορούμε να πούμε:

«Χρειάζομαι βοήθεια.»

Χωρίς να δείξουμε το παιδί μας στην πιο ευάλωτη στιγμή του.

Μπορούμε να πούμε:

«Δεν ξέρω πώς να το διαχειριστώ.»

Χωρίς να αποκαλύψουμε πράγματα που αύριο μπορεί να πληγώσουν εκείνον που δεν μπορούσε ακόμη να μας πει «όχι».

Και ίσως πριν πατήσουμε «δημοσίευση», αξίζει να κάνουμε μια απλή σκέψη:

Αν αυτό το παιδί καθόταν τώρα απέναντί μου, μπορούσε να καταλάβει τι σημαίνει το διαδίκτυο και μου έλεγε «δεν θέλω να το δει κανείς», θα το δημοσίευα πάλι;

Γιατί το παιδί μας δεν είναι ούτε η διάγνωσή του.

Δεν είναι η κατάρρευσή του.

Δεν είναι η δυσκολότερη μέρα της ζωής του.

Και σίγουρα δεν είναι κάτι για το οποίο πρέπει να ντρεπόμαστε.

Είναι άνθρωπος.

Και ίσως η μεγαλύτερη μορφή αγάπης να είναι αυτή:

Να μπορούμε να πούμε στον κόσμο:

«Ναι, αυτό είναι το παιδί μου.»

Χωρίς ντροπή.

Και ταυτόχρονα να μπορούμε να πούμε στο παιδί:

«Η ζωή σου είναι δική σου. Δεν χρειάζεται ούτε να σε κρύψω ούτε να σε εκθέσω για να σε αγαπήσω.»

Γιατί τελικά ένα παιδί δεν ζητάει να είναι τέλειο.

Δεν ζητάει να είναι «φυσιολογικό».

Δεν ζητάει να το δείχνουν παντού.

Δεν ζητάει να το κρύβουν.

Ζητάει κάτι πολύ πιο απλό:

«Δες με.
Μη με ντρέπεσαι.
Μη με κάνεις θέαμα.
Απλώς αγάπησέ με όπως είμαι.

απο μαρτυρίες του ρεντιτ εμπνευση   του κειμενου  

 

 

 

 

Η καρέκλα απέναντι

Ο Γιάννης ήταν ένας άνθρωπος που είχε μάθει να μη ζητάει πολλά.

Δεν ζητούσε να τον αγαπήσουν πολύ.
Δεν ζητούσε να τον θυμούνται κάθε μέρα.
Δεν ζητούσε να τον έχουν πρώτο στη ζωή τους.

Ήθελε μόνο έναν άνθρωπο.

Έναν άνθρωπο που κάποια στιγμή θα έπαιρνε το τηλέφωνο και θα έλεγε:

«Τι κάνεις; Μου έλειψες.»

Τα χρόνια πέρασαν.

Το κινητό του χτυπούσε κυρίως για λογαριασμούς, δουλειές και υποχρεώσεις.

Κάποια Κυριακή έφτιαξε καφέ για δύο.

Έβαλε το ένα φλιτζάνι μπροστά του και το άλλο απέναντι.

Έμεινε για λίγο να κοιτάζει την άδεια καρέκλα.

Ύστερα χαμογέλασε πικρά και είπε:

«Δεν πειράζει. Έμαθα.»

Και πέταξε τον καφέ του δεύτερου φλιτζανιού στον νεροχύτη.

Την επόμενη Κυριακή έκανε ακριβώς το ίδιο.

Και την επόμενη.

Μέχρι που μια μέρα, καθώς καθόταν μόνος, χτύπησε η πόρτα.

Ήταν η γειτόνισσα.

Κρατούσε ένα πιάτο.

«Έφτιαξα λίγο φαγητό παραπάνω», του είπε.

Ο Γιάννης την κοίταξε.

«Γιατί;»

Εκείνη χαμογέλασε.

«Γιατί σκέφτηκα ότι μπορεί να είσαι μόνος.»

Ο Γιάννης δεν απάντησε.

Μόνο έσκυψε λίγο το κεφάλι.

Και ύστερα, σχεδόν ψιθυριστά, είπε:

«Κάτσε λίγο… αν δεν βιάζεσαι.»

Η γυναίκα κάθισε.

Και για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, ο καφές του Γιάννη δεν έμεινε μόνος απέναντί του.

Δεν άλλαξε η ζωή του εκείνη τη μέρα.

Άλλαξε όμως κάτι μέσα του.

Κατάλαβε ότι ίσως δεν ήταν αόρατος.

Ίσως απλώς κανείς μέχρι τότε δεν είχε κοιτάξει αρκετά προσεκτικά.

---

 

=============================

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν ζητούν πολλά από τη ζωή.

Δεν ζητούν πλούτη.
Δεν ζητούν επιτυχίες.
Δεν ζητούν να τους χειροκροτήσει κανείς.

Θέλουν μόνο να αισθανθούν ότι κάπου ανήκουν.

Να υπάρχει μια καρέκλα που κάποιος θέλει να γεμίσουν.

Ένα τηλέφωνο που κάποιος παίρνει χωρίς να χρειάζεται κάτι.

Μια πόρτα που ανοίγει επειδή χάρηκαν που ήρθαν.

Και ίσως τελικά αυτό να είναι ένα από τα μεγαλύτερα δώρα που μπορούμε να κάνουμε σε έναν άνθρωπο:

Να του δείξουμε ότι η παρουσία του έχει σημασία.

Γιατί μπορεί για εμάς να είναι ένα απλό:

«Έλα, κάτσε μαζί μας.»

Για εκείνον όμως μπορεί να σημαίνει:

«Επιτέλους… κάποιος με θέλει εδώ.

Όταν κανείς δεν σε διάλεξε

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν φοβούνται τόσο τη μοναξιά.

Φοβούνται κάτι βαθύτερο.

Να μην υπήρξαν ποτέ πραγματικά σημαντικοί για κανέναν.

Να μην υπήρξε ένας άνθρωπος που να είπε:

«Θέλω να είσαι στη ζωή μου.»

Όχι από υποχρέωση.
Όχι από συμφέρον.
Όχι επειδή «πρέπει».
Αλλά επειδή απλώς σε θέλει.

Να σε πάρει ένα τηλέφωνο χωρίς να χρειάζεται κάτι.

Να σε ψάξει επειδή του έλειψες.

Να θέλει να καθίσει δίπλα σου χωρίς να υπάρχει κάποιος λόγος.

Να χαρεί που σε βλέπει.

Να ξέρεις ότι κάπου υπάρχει ένας άνθρωπος που, όταν σκέφτεται τη ζωή του, μέσα σε αυτή τη ζωή υπάρχεις κι εσύ.

Για κάποιους ανθρώπους αυτό μοιάζει αυτονόητο.

Για άλλους είναι ένα όνειρο που δεν γνώρισαν ποτέ.

Και τότε μεγαλώνεις με μια παράξενη ερώτηση μέσα σου:

«Τι έχω εγώ και κανείς δεν με θέλει πραγματικά;»

Και όσο περνούν τα χρόνια, η ερώτηση γίνεται ακόμη πιο σκληρή:

«Μήπως δεν αξίζω να αγαπηθώ;»

Όμως υπάρχει κάτι που πρέπει να θυμόμαστε.

Το ότι δεν βρέθηκε ο άνθρωπος που θα μας αγαπούσε όπως είχαμε ανάγκη, δεν αποδεικνύει ότι δεν αξίζουμε αγάπη.

Μερικές φορές αποδεικνύει μόνο ότι μεγαλώσαμε σε λάθος περιβάλλον.

Ότι συναντήσαμε ανθρώπους που δεν μπορούσαν να μας δώσουν αυτό που χρειαζόμασταν.

Ότι μάθαμε να ζητάμε λίγα, επειδή φοβόμασταν πως αν ζητήσουμε περισσότερα θα μας αφήσουν.

Και κάπως έτσι ένας άνθρωπος μπορεί να περάσει χρόνια ολόκληρα προσπαθώντας να αποδείξει ότι αξίζει να τον αγαπήσουν.

Ενώ δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να αποδείξει τίποτα.

Η αγάπη δεν είναι βραβείο για τον τέλειο άνθρωπο.

Είναι η ανθρώπινη ανάγκη να ανήκουμε κάπου.

Να έχουμε έναν άνθρωπο να μοιραστούμε μια χαρά.

Έναν άνθρωπο να πούμε «φοβάμαι».

Έναν άνθρωπο να γελάσουμε με κάτι ασήμαντο.

Έναν άνθρωπο που να μας πει:

«Μη φοβάσαι. Είμαι εδώ.»

Και ίσως το πιο πικρό είναι πως υπάρχουν άνθρωποι που έμαθαν να ζουν χωρίς αυτό και έγιναν τόσο καλοί στο να αντέχουν, ώστε όλοι νομίζουν ότι δεν χρειάζονται κανέναν.

Χρειάζονται.

Απλώς κουράστηκαν να ζητούν.

Γι' αυτό ας μην κοιτάμε έναν μοναχικό άνθρωπο και λέμε:

«Έτσι είναι αυτός.»

Μπορεί πίσω από τη σιωπή του να υπάρχει ένας άνθρωπος που περιμένει ακόμη, έστω μία φορά στη ζωή του, να ακούσει:

«Χαίρομαι που υπάρχεις.»

Και ίσως τελικά αυτό να είναι ένα από τα πιο μεγάλα πράγματα που μπορούμε να προσφέρουμε ο ένας στον άλλον.

Όχι χρήματα.

Όχι μεγάλα λόγια.

Παρουσία.

Να είμαστε εκεί.

Να επιλέγουμε ο ένας τον άλλον.

Να κάνουμε έναν άνθρωπο να αισθανθεί πως δεν είναι περαστικός από τη ζωή όλων.

Γιατί κανείς δεν πρέπει να μεγαλώνει πιστεύοντας ότι πρέπει να κερδίσει το δικαίωμα να αγαπηθεί.

Όλοι έχουμε ανάγκη να είμαστε κάπου σημαντικοί.

Και μερικές φορές, μια απλή φράση μπορεί να αλλάξει μια ολόκληρη ζωή:

«Σε θέλω στη ζωή μου. Όχι γιατί χρειάζομαι κάτι από σένα. Αλλά γιατί είσαι εσύ.»