Το παζλ της ζωής μας

Κάθε άνθρωπος κρατά στα χέρια του ένα διαφορετικό παζλ.

Μια εικόνα που δεν μοιάζει με καμία άλλη.

Κάποια κομμάτια είναι φωτεινά. Είναι οι χαρές, οι άνθρωποι που αγαπήσαμε, οι στιγμές που μας έδωσαν δύναμη.

Κάποια άλλα κομμάτια είναι δύσκολα. Είναι απώλειες, φόβοι, απογοητεύσεις, λάθη και πληγές που ίσως κανείς δεν είδε.

Και το παράξενο είναι πως πολλές φορές βλέπουμε μόνο ένα μικρό κομμάτι από το παζλ του άλλου ανθρώπου και νομίζουμε ότι γνωρίζουμε όλη την εικόνα.

Όμως δεν είναι έτσι.

Δεν ξέρουμε τι κομμάτια έλειψαν από τη ζωή κάποιου.

Δεν ξέρουμε ποια κομμάτια έσπασαν και χρειάστηκε να τα ξανακολλήσει μόνος του.

Δεν ξέρουμε πόσες φορές κάποιος χαμογέλασε ενώ μέσα του προσπαθούσε απλώς να αντέξει.

Γι’ αυτό χρειάζεται περισσότερη κατανόηση και λιγότερη βιασύνη να κρίνουμε.

Κανείς δεν έχει την ίδια διαδρομή.

Κάποιος μπορεί να έχει γύρω του αγάπη και να μην καταλαβαίνει πόσο μεγάλο δώρο είναι.

Κάποιος άλλος μπορεί να ψάχνει μια μικρή λέξη καλοσύνης, γιατί του έλειψε για χρόνια.

Για κάποιον μια αγκαλιά μπορεί να είναι κάτι συνηθισμένο.

Για κάποιον άλλον μπορεί να είναι κάτι που περίμενε μια ολόκληρη ζωή.

Τίποτα δεν είναι πραγματικά δεδομένο.

Η παρουσία ενός ανθρώπου.
Η φροντίδα.
Η κατανόηση.
Η αγάπη.

Όλα αυτά χρειάζονται να τα προσέχουμε.

Η ζωή δεν μας ζητά να φτιάξουμε το παζλ κάποιου άλλου.

Δεν μπορούμε να ζήσουμε τη ζωή του άλλου ανθρώπου ούτε να γνωρίζουμε όλες τις μάχες του.

Μπορούμε όμως να του δώσουμε χώρο.

Μπορούμε να ακούσουμε.

Μπορούμε να δείξουμε λίγη καλοσύνη.

Μπορούμε να αφήσουμε έναν καλό λόγο εκεί που ίσως κάποιος έχει συνηθίσει μόνο τη σιωπή.

Ο καθένας μας συμπληρώνει τη δική του εικόνα με τον δικό του χρόνο.

Και ίσως αυτό είναι ένα από τα πιο όμορφα μαθήματα της ζωής:

Δεν χρειάζεται όλοι να έχουμε το ίδιο παζλ για να έχουμε την ίδια ανάγκη.

Την ανάγκη να μας δουν.

Να μας σεβαστούν.

Να μας θυμίσουν ότι έχουμε αξία.

Γιατί στο τέλος, πίσω από κάθε διαφορετική εικόνα υπάρχει κάτι κοινό:

Μια ανθρώπινη ψυχή.

---

Ένα μικρό παράδειγμα

Δύο άνθρωποι μπορεί να αντιδράσουν διαφορετικά στην ίδια κατάσταση.

Ο ένας μπορεί, όταν δυσκολεύεται, να ζητήσει εύκολα βοήθεια. Ίσως γιατί στη ζωή του έμαθε ότι υπάρχει κάποιος να τον ακούσει και να τον στηρίξει.

Ένας άλλος μπορεί να κλείνεται στον εαυτό του, να μη μιλά, να φαίνεται απόμακρος ή «δύσκολος».

Όχι απαραίτητα επειδή δεν νοιάζεται, αλλά ίσως επειδή κάποτε έμαθε ότι όταν άνοιγε την καρδιά του δεν υπήρχε ασφάλεια ή ανταπόκριση.

Η συμπεριφορά είναι αυτό που βλέπουμε.

Η ιστορία πίσω από τη συμπεριφορά είναι το κομμάτι του παζλ που δεν βλέπουμε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα δικαιολογούνται ή ότι δεν υπάρχουν ευθύνες.

Σημαίνει όμως ότι πριν βγάλουμε συμπέρασμα, μπορούμε να θυμηθούμε πως ο κάθε άνθρωπος κουβαλά μια εικόνα που εμείς βλέπουμε μόνο από ένα μικρό κομμάτι.

Λίγη κατανόηση μπορεί να ανοίξει χώρο για περισσότερη ανθρωπιά.

---

Μια ψυχολογική ματιά στο «παζλ της ζωής»

Ένας ψυχαναλυτής ή ένας ψυχοθεραπευτής ίσως έβλεπε το παζλ της ζωής ως την ιστορία που σχηματίζεται μέσα μας.

Οι πρώτες σχέσεις, οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, η αγάπη, η ασφάλεια, αλλά και οι απώλειες, οι φόβοι και οι απογοητεύσεις γίνονται κομμάτια της προσωπικότητάς μας.

Κανείς δεν ξεκινά από το ίδιο σημείο.

Για κάποιους, τα πρώτα κομμάτια του παζλ είναι γεμάτα ασφάλεια και αποδοχή.

Για άλλους, περιέχουν μοναξιά, αβεβαιότητα ή δύσκολες εμπειρίες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος καθορίζεται για πάντα από το παρελθόν του.

Σημαίνει όμως ότι κάθε άνθρωπος κουβαλά μια ιστορία που επηρεάζει τον τρόπο που σκέφτεται, αισθάνεται, αγαπά, φοβάται και σχετίζεται με τους άλλους.

Η κατανόηση δεν σημαίνει ότι δικαιολογούμε τα πάντα.

Σημαίνει ότι προσπαθούμε πρώτα να καταλάβουμε και μετά να κρίνουμε.

Όταν αντιμετωπίζουμε τον άλλον με σεβασμό και ενσυναίσθηση, δεν αλλάζουμε μόνο τη δική του ζωή.

Καλλιεργούμε και τη δική μας ανθρωπιά.

---

Ίσως τελικά η ζωή να μην είναι να φτιάξουμε όλοι το ίδιο παζλ.

Ίσως είναι να μάθουμε να σεβόμαστε τις διαφορετικές εικόνες που κουβαλά ο καθένας.

Να θυμόμαστε πως πίσω από ένα βλέμμα υπάρχει μια ιστορία.

Πίσω από μια σιωπή μπορεί να υπάρχει ένας αγώνας.

Πίσω από μια συμπεριφορά μπορεί να υπάρχει ένα κομμάτι ζωής που δεν γνωρίζουμε.

Ας προσπαθήσουμε να βλέπουμε λίγο πιο βαθιά.

Όχι για να κρίνουμε λιγότερο μόνο τους άλλους, αλλά για να γίνουμε κι εμείς λίγο πιο ανθρώπινοι.

Γιατί στο τέλος, όσο διαφορετικά κι αν είναι τα παζλ μας, όλοι ψάχνουμε κάτι κοινό:

Να αγαπηθούμε.
Να ακουστούμε.
Να νιώσουμε ότι ανήκουμε κάπου.

Πολλές φορές βλέπουμε μόνο ένα κομμάτι από τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας.

Μια αντίδραση.
Μια συμπεριφορά.
Μια δύσκολη στιγμή.

Και ξεχνάμε ότι ο άνθρωπος δεν είναι μόνο αυτό που φαίνεται εκείνη τη στιγμή.

Είναι μια ολόκληρη εικόνα.

Έχει πίσω του εμπειρίες, αγώνες, χαρές, πληγές και όνειρα που ίσως δεν γνωρίζουμε.

Γι’ αυτό πριν κρίνουμε, ας προσπαθήσουμε να καταλάβουμε.

Γιατί κάθε ψυχή φτιάχνει το δικό της παζλ.

 

 

 Τίποτα δεν είναι δεδομένο

«Δεν γράφω για να αλλάξω τον άλλον με το ζόρι. Γράφω για να αφήσω μια μικρή υπενθύμιση πως μέσα σε όλους μας υπάρχει η ανάγκη για αγάπη, κατανόηση και ανθρωπιά.»

Δεν είμαστε εδώ μόνο για να υπάρχουμε. Η ζωή δεν είναι μόνο οι μέρες που περνούν, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο γεμίζουμε αυτές τις μέρες. Ο Θεός δεν μας καλεί μόνο να αναπνέουμε και να προχωράμε, αλλά να καλλιεργούμε την καρδιά μας. Να μάθουμε την αγάπη όταν είναι δύσκολο. Την ευσπλαχνία όταν ο άλλος πονά. Τη συγχώρεση όταν έχουμε πληγωθεί. Την αλληλεγγύη όταν κάποιος δίπλα μας χρειάζεται ένα χέρι. Ο άνθρωπος δεν μεγαλώνει μόνο σε ηλικία. Μεγαλώνει όταν η καρδιά του γίνεται πιο φωτεινή. Γιατί στο τέλος δεν μετρά μόνο τι αποκτήσαμε στη ζωή, αλλά και πόση καλοσύνη αφήσαμε πίσω μας. Υπάρχουν άνθρωποι που γεννήθηκαν μέσα στην αγάπη. Μεγάλωσαν έχοντας μια αγκαλιά όταν φοβήθηκαν, έναν άνθρωπο να τους πει «είμαι εδώ», κάποιον να τους ακούσει όταν έκλαψαν ή όταν έκαναν λάθη. Για πολλούς αυτά είναι τόσο φυσικά, ώστε μοιάζουν αυτονόητα. Σαν να υπήρχαν πάντα. Σαν να θα υπάρχουν για πάντα. Όμως δεν είναι έτσι. Τίποτα από αυτά δεν είναι δεδομένο. Υπάρχουν παιδιά που μεγάλωσαν χωρίς να γνωρίσουν ποτέ την ασφάλεια. Υπάρχουν άνθρωποι που πέρασαν ολόκληρη τη ζωή τους περιμένοντας να ακούσουν μια καλή κουβέντα. Υπάρχουν ηλικιωμένοι που μένουν μόνοι. Υπάρχουν φροντιστές που εξαντλούνται σιωπηλά. Υπάρχουν άνθρωποι που γυρίζουν σπίτι και δεν έχουν κανέναν να τους ρωτήσει πώς ήταν η μέρα τους. Κι όμως συνεχίζουν. Κάποιες φορές, όταν έχουμε γύρω μας ανθρώπους που μας αγαπούν, ξεχνάμε πόσο πολύτιμο είναι αυτό. Διαμαρτυρόμαστε για μικροπράγματα. Θυμώνουμε εύκολα. Θεωρούμε αυτονόητο ότι κάποιος θα είναι πάντα εκεί. Μέχρι που μια μέρα ίσως να μην είναι. Η αγάπη δεν είναι δεδομένη. Η υγεία δεν είναι δεδομένη. Οι γονείς μας δεν είναι δεδομένοι. Οι φίλοι μας δεν είναι δεδομένοι. Ο άνθρωπος που μας περιμένει στο σπίτι δεν είναι δεδομένος. Ούτε η ίδια η ζωή είναι δεδομένη. Ίσως, αν το θυμόμασταν πιο συχνά, να μιλούσαμε πιο ήρεμα. Να αγκαλιάζαμε λίγο περισσότερο. Να λέγαμε πιο εύκολα «ευχαριστώ». Να ζητούσαμε συγγνώμη χωρίς να ντρεπόμαστε. Να λέγαμε στους ανθρώπους μας ότι τους αγαπάμε όσο είναι ακόμη δίπλα μας. Δεν το γράφω αυτό επειδή η δική μου ζωή ήταν εύκολη. Το γράφω ακριβώς επειδή γνώρισα τι σημαίνει να σου λείπουν πράγματα που άλλοι θεωρούν αυτονόητα. Γι' αυτό πιστεύω πως η μεγαλύτερη ευλογία δεν είναι τα χρήματα, η επιτυχία ή η κοινωνική αναγνώριση. Είναι να υπάρχει έστω ένας άνθρωπος που να σε αγαπά πραγματικά. Ένας άνθρωπος που να σε ακούει χωρίς να σε κρίνει. Που να χαίρεται με τη χαρά σου. Που να μένει δίπλα σου όταν όλα δυσκολεύουν. Αν έχεις έναν τέτοιο άνθρωπο, μην τον θεωρείς δεδομένο. Πες του ότι τον αγαπάς. Ευχαρίστησέ τον. Δείξε του ότι έχει αξία για σένα. Και αν γνωρίζεις κάποιον που είναι μόνος, μη σκεφτείς ότι μια καλή κουβέντα δεν αλλάζει τίποτα. Μερικές φορές μια λέξη, ένα τηλεφώνημα ή μια ανθρώπινη παρουσία μπορούν να γίνουν το φως που χρειάζεται ένας άνθρωπος για να αντέξει άλλη μία μέρα. Η καλοσύνη δεν κοστίζει. Αλλά για κάποιον μπορεί να σημαίνει τα πάντα. Γιατί τελικά... Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Ούτε η αγάπη. Ούτε η παρουσία ενός ανθρώπου στη ζωή μας. Γι' αυτό όσο μπορούμε, ας αγαπάμε λίγο περισσότερο, ας ακούμε λίγο καλύτερα και ας φερόμαστε ο ένας στον άλλον με περισσότερη ανθρωπιά. Ίσως να μη γνωρίζουμε ποτέ ποια μάχη δίνει σιωπηλά ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας. Ένας πνευματικός θα μπορούσε να πει... «Παιδί μου, τίποτα δεν είναι δεδομένο, παρά μόνο η αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο. Οι άνθρωποι πολλές φορές θεωρούμε αυτονόητα τα μεγαλύτερα δώρα που μας έχουν δοθεί: την οικογένεια, έναν φίλο, έναν άνθρωπο που μας αγαπά, την υγεία, ακόμη και την ίδια τη ζωή. Συχνά αντιλαμβανόμαστε την αξία τους μόνο όταν τα χάσουμε. Αν έχεις ανθρώπους που σε αγαπούν, ευχαρίστησε τον Θεό και φρόντισέ τους. Μη θεωρήσεις ποτέ δεδομένη την παρουσία τους. Και αν συναντήσεις έναν άνθρωπο μόνο, πληγωμένο ή ξεχασμένο, μη βιαστείς να τον κρίνεις. Μπορεί να κουβαλά έναν σταυρό που δεν φαίνεται. Μια καλή κουβέντα, λίγη συμπόνια, λίγος χρόνος και ένα χαμόγελο μπορεί να γίνουν για κάποιον η απάντηση στην προσευχή του. Η αγάπη δεν είναι θεωρία. Είναι πράξη. Και κάθε φορά που αγαπάς τον συνάνθρωπό σου, αγαπάς και τον ίδιο τον Χριστό.»

«Η αγάπη και η ανθρωπιά δεν επιβάλλονται. Δίνονται σαν ένα φως στον δρόμο. Ο κάθε άνθρωπος έχει την ελευθερία να το δει, να το πλησιάσει και να επιλέξει τι θα κρατήσει μέσα στην καρδιά του.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μια εποχή που πέρασε… μια ανάμνηση που θα μπορούσε να υπάρχει

Κάθε αντικείμενο, κάθε εικόνα, κάθε παλιό σχέδιο κρύβει μέσα του κάτι περισσότερο από την εμφάνισή του. Μερικές φορές κοιτάμε μια φωτογραφία και δεν βλέπουμε μόνο αυτό που υπάρχει μπροστά μας· βλέπουμε μια εποχή, έναν δρόμο, μια ιστορία που ίσως κάποτε συνέβη.

Το παρελθόν δεν είναι μόνο ημερομηνίες και γεγονότα. Είναι μικρές στιγμές που μένουν μέσα μας: ένας ήχος, ένα τραγούδι, ένα χρώμα, ένα παλιό όχημα στον δρόμο, ένα αντικείμενο που κουβαλά σημάδια χρόνου.

Μια παλιά κατασκευή, όπως ένα αυτοκίνητο άλλης εποχής, δεν είναι απλώς μέταλλο και μηχανή. Μπορεί να θυμίζει ταξίδια, ανθρώπους, όνειρα, καθημερινές στιγμές που για κάποιον είχαν μεγάλη αξία.

Οι αναμνήσεις έχουν κάτι παράξενο: μερικές είναι πραγματικές και τις ζήσαμε, άλλες γεννιούνται μέσα στη φαντασία μας. Μπορούμε να κοιτάξουμε μια εικόνα και να φανταστούμε μια ζωή πίσω από αυτήν.

Ίσως αυτό είναι που κάνει το παλιό τόσο ξεχωριστό. Δεν είναι μόνο η ηλικία του. Είναι οι ιστορίες που μπορεί να κουβαλά ή οι ιστορίες που εμείς δημιουργούμε κοιτάζοντάς το.

Σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα, οι μικρές υπενθυμίσεις του παρελθόντος μας θυμίζουν κάτι απλό: κάθε εποχή αφήνει πίσω της ένα κομμάτι της.

Και ίσως κάθε εικόνα να μας ψιθυρίζει:

«Κάποτε ήμουν μέρος μιας ιστορίας… τώρα μπορώ να γίνω μέρος της δικής σου.»

Μερικές φορές, όταν οι άνθρωποι περνούν δύσκολες περιόδους, δεν κρατιούνται μόνο από αντικείμενα και εικόνες του παρελθόντος. Κρατιούνται και από την ανάγκη να θυμηθούν ποιοι είναι.

Οι κρίσεις και οι απορρίψεις που μπορεί να έχουμε δεχτεί στη ζωή δεν γράφουν μόνες τους την ιστορία μας. Οι άνθρωποι μπορεί να μας έδωσαν λάθος εικόνες για τον εαυτό μας, όμως η αξία μας δεν καθορίζεται από την περιφρόνηση κάποιου άλλου.

Η ματιά ενός ειδικού: γιατί οι αναμνήσεις έχουν τόση δύναμη

Από την πλευρά της ψυχολογίας, οι αναμνήσεις δεν είναι απλώς εικόνες από το παρελθόν. Συνδέονται με συναισθήματα, εμπειρίες και την προσωπική μας ιστορία.Ίσως το παρελθόν δεν επιστρέφει για να μας κρατήσει πίσω. Ίσως επιστρέφει για να μας θυμίσει ποια πράγματα άξιζαν να κρατήσουμε μαζί μας.  

Ένα αντικείμενο, μια φωτογραφία ή ένας ήχος μπορεί να λειτουργήσει σαν «γέφυρα» προς μια άλλη στιγμή της ζωής μας. Δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε — είναι και αυτό που συμβολίζει για εμάς.

Οι άνθρωποι συχνά δίνουν νόημα στα πράγματα γύρω τους. Ένα παλιό αυτοκίνητο, ένα παιχνίδι, ένα τραγούδι ή μια εικόνα μπορεί να θυμίσει ασφάλεια, ελευθερία, μια εποχή που μας σημάδεψε ή ακόμα και μια ιστορία που φανταζόμαστε.

Οι αναμνήσεις επίσης βοηθούν τον άνθρωπο να καταλάβει την πορεία του. Μέσα από αυτές βλέπουμε από πού ερχόμαστε, τι αλλάξαμε και τι πράγματα έχουν σημασία για εμάς.

Η νοσταλγία δεν είναι πάντα απλώς θλίψη για κάτι που πέρασε. Μπορεί να είναι ένας τρόπος να κρατάμε επαφή με κομμάτια του εαυτού μας και με αξίες που θέλουμε να συνεχίσουμε στη ζωή μας.

Για αυτό πολλές φορές μια παλιά εικόνα δεν μας δείχνει μόνο το παρελθόν. Μας κάνει να σκεφτούμε ποιοι είμαστε σήμερα.

Οι εικόνες που κρατούν ζωντανές τις ιστορίες

Μερικές φορές μια εικόνα δεν μας δείχνει μόνο ένα αντικείμενο ή μια στιγμή. Μας ανοίγει ένα παράθυρο σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια όπως ήταν.

Ένα παλιό αυτοκίνητο, ένα ξεχασμένο αντικείμενο, μια φωτογραφία από μια άλλη εποχή μπορεί να μας κάνει να αναρωτηθούμε:
«Ποιος το χρησιμοποίησε; Πού ταξίδεψε; Τι ιστορίες είδε;»

Ίσως ποτέ να μην μάθουμε την πραγματική απάντηση. Όμως η αξία βρίσκεται και στο ότι η φαντασία μας συνεχίζει την ιστορία.

Οι άνθρωποι δεν αποτελούνται μόνο από το σήμερα. Μέσα μας υπάρχουν εικόνες, ήχοι, μυρωδιές και στιγμές που μας διαμόρφωσαν. Οι αναμνήσεις είναι σαν μικρά κομμάτια ενός παζλ που μας θυμίζουν την πορεία μας.

Κάθε εποχή αφήνει σημάδια. Κάποια είναι γραμμένα σε βιβλία, κάποια υπάρχουν σε φωτογραφίες και κάποια ζουν μέσα στους ανθρώπους.

Γιατί τελικά δεν θυμόμαστε μόνο τα πράγματα που είδαμε.
Θυμόμαστε κυρίως το πώς μας έκαναν να νιώσουμε. 

Το παρελθόν σαν νησίδα ασφάλειας

Σε δύσκολες περιόδους της ζωής, οι αναμνήσεις μπορεί να γίνουν μια μικρή νησίδα ασφάλειας. Μια εικόνα, ένα τραγούδι, μια μυρωδιά ή ένα αντικείμενο μπορεί να μας θυμίσει ότι μέσα στη διαδρομή μας υπήρχαν στιγμές που αξίζουν.

Το παρελθόν δεν υπάρχει για να μας φυλακίζει. Υπάρχει και σαν υπενθύμιση ότι η ζωή μας έχει ιστορία, ότι έχουμε περάσει δυσκολίες και συνεχίσαμε.

Μερικές φορές μια ανάμνηση δεν μας τραβάει πίσω· μας δίνει δύναμη να συνεχίσουμε μπροστά.  

 

 Δεν είμαστε εργαλεία μιας χρήσης — η αξία της ανθρώπινης σχέσης

Στη ζωή μας όλοι περνάμε στιγμές δυσκολίας. Υπάρχουν φορές που χρειαζόμαστε έναν άνθρωπο δίπλα μας, μια κουβέντα, μια στήριξη, μια παρουσία που να μας θυμίσει ότι δεν είμαστε μόνοι. Όμως υπάρχει κάτι που αξίζει να θυμόμαστε: οι άνθρωποι δεν είναι εργαλεία για τις δύσκολες στιγμές. Δεν είναι κάποιος που τον αναζητούμε μόνο όταν όλα καταρρέουν και μετά τον ξεχνάμε όταν η ζωή ξαναμπαίνει σε ρυθμό. Μια πραγματική σχέση δεν μετριέται μόνο από το πόσα μπορεί να δώσει κάποιος. Δεν είναι «είσαι χρήσιμος, άρα σε κρατάω» και «δεν σε χρειάζομαι, άρα φεύγω». Ο άνθρωπος έχει αξία όχι μόνο για αυτά που προσφέρει, αλλά και για αυτό που είναι. Μερικές φορές ένας άνθρωπος μπορεί να σταθεί δίπλα μας σε μια δύσκολη στιγμή, να μας ακούσει, να μας βοηθήσει να περάσουμε μια κρίση. Αυτό είναι μια πράξη ανθρωπιάς. Όμως και εκείνος ο άνθρωπος έχει ανάγκες, έχει κουραστεί, έχει στιγμές που θέλει κι αυτός να ακουστεί. Η φροντίδα δεν πρέπει να είναι μονόδρομος. Όταν μια σχέση βασίζεται μόνο στο «παίρνω» και όχι στο «δίνω κι εγώ», κάποια στιγμή αφήνει πίσω της έναν άνθρωπο που νιώθει αόρατος. Ένα απλό «τι κάνεις;», ένα μήνυμα, λίγα λεπτά ενδιαφέροντος, μπορούν να σημαίνουν πολλά. Δεν χρειάζεται πάντα να έχουμε λύσεις. Πολλές φορές αρκεί να δείξουμε ότι θυμόμαστε πως απέναντί μας υπάρχει ένας άνθρωπος με συναισθήματα. Ας μην χρησιμοποιούμε λοιπόν ο ένας τον άλλον μόνο στις καταιγίδες. Ας θυμόμαστε και τις ήρεμες μέρες. Γιατί η ανθρώπινη ζεστασιά δεν φαίνεται μόνο όταν κάποιος μας χρειάζεται — φαίνεται και όταν απλώς επιλέγουμε να είμαστε εκεί. Όταν η απογοήτευση γίνεται σιωπή Μερικές φορές, μετά από πολλές στιγμές όπου κάποιος ένιωσε μόνος ή παραμερισμένος, δεν αντιδρά πλέον με θυμό. Μπορεί να εμφανιστεί κάτι πιο ήσυχο: η απογοήτευση που γίνεται απόσταση. Ο άνθρωπος μπορεί να σταματήσει να ζητά, όχι επειδή δεν έχει ανάγκες, αλλά επειδή κουράστηκε να ελπίζει ότι θα ακουστεί. Όμως η αδιαφορία προς τον κόσμο δεν είναι πάντα πραγματική έλλειψη συναισθημάτων. Πολλές φορές είναι ένας τρόπος προστασίας μετά από πολλές πληγές. Η λύση δεν είναι να κλείσει κανείς την καρδιά του. Είναι να αναζητήσει σχέσεις όπου υπάρχει σεβασμός, ειλικρίνεια και αμοιβαίο ενδιαφέρον. Η ματιά ενός ειδικού: τι μπορεί να σημαίνει όταν ένας άνθρωπος νιώθει ότι τον χρησιμοποιούν Από την πλευρά της ψυχολογίας, όταν ένας άνθρωπος αισθάνεται ότι οι άλλοι τον πλησιάζουν μόνο όταν τον χρειάζονται και μετά απομακρύνονται, μπορεί να βιώνει ένα αίσθημα απόρριψης και μοναξιάς. Δεν πονάει μόνο η απουσία επικοινωνίας· πονάει η αίσθηση ότι η παρουσία του άλλου δεν εκτιμήθηκε πραγματικά. Οι υγιείς σχέσεις συνήθως χρειάζονται ισορροπία. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μέρα όλοι δίνουν ακριβώς τα ίδια πράγματα. Οι άνθρωποι περνούν περιόδους που ένας μπορεί να χρειάζεται περισσότερη βοήθεια από τον άλλον. Όμως, σε βάθος χρόνου, είναι σημαντικό να υπάρχει αμοιβαιότητα: να υπάρχει χώρος και για τις ανάγκες και των δύο. Ένας άνθρωπος που συχνά γίνεται «ο δυνατός» ή «αυτός που βοηθά» μπορεί κάποια στιγμή να κουραστεί, ειδικά αν δεν νιώθει ότι υπάρχει κάποιος να τον ρωτήσει: «Εσύ πώς είσαι;» Η λύση δεν είναι να σταματήσει κάποιος να έχει καλοσύνη ή να κλείσει την καρδιά του. Είναι να μάθει να αναγνωρίζει σχέσεις όπου υπάρχει σεβασμός, όρια και πραγματικό ενδιαφέρον. Γιατί η αξία ενός ανθρώπου δεν βρίσκεται μόνο σε όσα προσφέρει στους άλλους. Υπάρχει και στο ότι αξίζει να τον ακούσουν, να τον υπολογίσουν και να τον θυμηθούν. Μερικά παραδείγματα από την καθημερινότητα Υπάρχουν πολλές μικρές καταστάσεις όπου φαίνεται αν μια σχέση έχει ισορροπία ή αν κάποιος θυμάται τον άλλον μόνο όταν τον χρειάζεται. • Όταν κάποιος σε θυμάται μόνο στις δυσκολίες Ένας άνθρωπος μπορεί να στείλει μήνυμα μόνο όταν έχει πρόβλημα, όταν φοβάται ή όταν χρειάζεται συμβουλή. Όταν όμως η δική σου μέρα είναι δύσκολη, δεν ρωτά ποτέ «είσαι καλά;». Με τον καιρό αυτό μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι η σχέση υπάρχει μόνο προς μία κατεύθυνση. • Όταν κάποιος ζητά χρόνο αλλά δεν δίνει ποτέ χρόνο Όλοι έχουμε υποχρεώσεις και δύσκολες περιόδους. Όμως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο «δεν μπορώ αυτή τη στιγμή» και στο «δεν υπάρχει ποτέ χώρος για σένα». Μερικές φορές λίγα λεπτά πραγματικού ενδιαφέροντος μπορούν να σημαίνουν πολλά. • Όταν κάποιος παίρνει βοήθεια αλλά ξεχνά τον άνθρωπο που βοήθησε Η βοήθεια που δίνεται σε μια δύσκολη στιγμή δεν είναι συναλλαγή. Δεν σημαίνει ότι κάποιος χρωστάει κάτι. Αλλά η ανθρώπινη ευγένεια μπορεί να φαίνεται με ένα απλό: «θυμάμαι ότι ήσουν εκεί για μένα». • Όταν ένας άνθρωπος είναι πάντα ο “δυνατός” Υπάρχουν άνθρωποι που συνηθίζουν να στηρίζουν τους άλλους και οι γύρω τους θεωρούν ότι «αυτός τα καταφέρνει». Όμως και ο πιο δυνατός άνθρωπος μπορεί να κουραστεί και να χρειαστεί μια αγκαλιά ή μια κουβέντα. Επίλογος: Η ανθρωπιά φαίνεται στη συνέχεια Στη ζωή δεν είναι πάντα δυνατό να είμαστε δίπλα σε όλους όσο θα θέλαμε. Οι άνθρωποι έχουν υποχρεώσεις, δυσκολίες και διαφορετικούς δρόμους. Όμως υπάρχει μια μικρή διαφορά ανάμεσα στο «δεν μπορώ πάντα να είμαι διαθέσιμος» και στο «σε θυμάμαι μόνο όταν σε χρειάζομαι». Οι ανθρώπινες σχέσεις δεν χτίζονται μόνο στις μεγάλες στιγμές. Χτίζονται και στα μικρά: ένα μήνυμα, μια ερώτηση, ένα «πώς είσαι;», μια υπενθύμιση ότι απέναντί μας υπάρχει κάποιος με συναισθήματα. Κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να νιώθει ότι η αξία του βρίσκεται μόνο σε αυτά που προσφέρει. Η αληθινή εκτίμηση φαίνεται όταν κάποιος μένει παρών όχι μόνο όταν παίρνει βοήθεια, αλλά και όταν απλώς θέλει να μοιραστεί λίγο χρόνο. Γιατί τελικά η μεγαλύτερη μορφή σεβασμού είναι να θυμόμαστε κάτι απλό: Ο άνθρωπος δεν είναι χρήσιμος μόνο για όσα κάνει. Είναι σημαντικός και για αυτό που είναι. «Μερικές φορές οι άνθρωποι κουβαλούν πάνω τους τις ταμπέλες που τους έδωσαν άλλοι. Όμως ένας άνθρωπος δεν είναι η κρίση κάποιου τρίτου. Είναι η ιστορία του, οι πράξεις του, οι αξίες του και ο τρόπος που συνεχίζει να υπάρχει.» Η αληθινή σύνδεση δεν γεννιέται από την ανάγκη μόνο. Γεννιέται όταν δύο άνθρωποι συναντιούνται με ειλικρίνεια. Μια δύσκολη στιγμή μπορεί να γίνει η αρχή μιας δυνατής φιλίας, όταν μετά τη βοήθεια μένει και η ανθρώπινη σχέση.αυτο γίνετε μονον οταν και οι δυο μεριές ειναι πρόθυμες και το θελουν .

 

 

 

Αγγελική Μπολουδάκη

Συγχώρεση ή ανοχή στην κακοποίηση;

Αυτές οι δύο έννοιες μπερδεύτηκαν τόσο πολύ μέσα στα χρόνια, που πολλοί άνθρωποι έμαθαν να θεωρούν τη σιωπηλή υπομονή αρετή και την αυτοπροστασία εγωισμό.

Κι έτσι έμειναν.

Έμειναν σε σχέσεις που τους διέλυαν.

Σε φιλίες που τους άδειαζαν.

Σε οικογένειες που τους πλήγωναν.

Έμειναν γιατί πίστεψαν ότι η συγχώρεση απαιτεί να αντέχουν.

Όμως η αλήθεια είναι πολύ διαφορετική.

Η συγχώρεση δεν είναι άδεια εισόδου.

Δεν είναι πρόσκληση επιστροφής.

Δεν είναι δεύτερη, τρίτη ή δέκατη ευκαιρία σε κάποιον που συνεχίζει να σε πληγώνει.

Η συγχώρεση αφορά την καρδιά.

Η ανοχή στην κακοποίηση αφορά τα όρια.

Και αυτά τα δύο δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Υπάρχουν άνθρωποι που ζητούν συγχώρεση όχι επειδή μετάνιωσαν, αλλά επειδή θέλουν να διατηρήσουν την πρόσβαση στη ζωή σου.

Κλαίνε.

Υπόσχονται.

Ορκίζονται ότι θα αλλάξουν.

Και όταν τους ανοίξεις ξανά την πόρτα, επαναλαμβάνουν ακριβώς την ίδια συμπεριφορά.

Τότε δεν ζητούν συγχώρεση.

Ζητούν ανοχή.

Και είναι πολύ διαφορετικό.

Η συγχώρεση δεν λέει:

«Ό,τι έγινε δεν ήταν σημαντικό.»

Λέει:

«Ήταν σημαντικό. Με πλήγωσε. Με άλλαξε. Αλλά δεν θα επιτρέψω να με φυλακίσει για πάντα.»

Γιατί όταν κάποιος σε πληγώνει βαθιά, συμβαίνουν δύο τραγωδίες.

Η πρώτη είναι αυτό που σου έκανε.

Η δεύτερη είναι να συνεχίσει να ζει μέσα σου για χρόνια μέσα από τον θυμό, την πικρία και την ανάγκη για εκδίκηση.

Η συγχώρεση σταματά τη δεύτερη τραγωδία.

Όχι την πρώτη.

Η πρώτη συνέβη.

Η δεύτερη είναι επιλογή.

Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι αν συγχωρήσουν, αδικούν τον εαυτό τους.

Όμως η αληθινή συγχώρεση δεν αθωώνει τον θύτη.

Απελευθερώνει το θύμα.

Δεν λέει:

«Δεν φταις.»

Λέει:

«Δεν θα κουβαλάω άλλο το βάρος αυτού που έκανες.»

Και αυτό είναι πολύ διαφορετικό.

Σκεφτείτε ένα δέντρο που το χτύπησε ένας κεραυνός.

Ο κορμός του σχίστηκε.

Έμεινε σημάδι.

Ίσως το σημάδι να υπάρχει για πάντα.

Το δέντρο όμως συνεχίζει να μεγαλώνει.

Δεν προσποιείται ότι ο κεραυνός δεν έπεσε.

Δεν ξεχνά.

Δεν διαγράφει.

Απλώς συνεχίζει να ζει.

Αυτό είναι συγχώρεση.

Όχι αμνησία.

Η ανοχή στην κακοποίηση έχει άλλη φωνή.

Σου ψιθυρίζει:

«Κάνε λίγο ακόμα υπομονή.»

«Θα αλλάξει.»

«Μη δημιουργείς πρόβλημα.»

«Μη φύγεις.»

«Μη βάλεις όρια.»

«Μη στεναχωρήσεις κανέναν.»

Και χρόνο με τον χρόνο ο άνθρωπος μικραίνει.

Χάνει τη φωνή του.

Χάνει τις ανάγκες του.

Χάνει τον εαυτό του.

Μέχρι που μια μέρα δεν αναγνωρίζει πια ποιος είναι.

Η συγχώρεση, αντίθετα, μπορεί να είναι πολύ δυνατή.

Μπορεί να κοιτάξει κάποιον στα μάτια και να πει:

«Δεν σου κρατώ μίσος.»

Και αμέσως μετά:

«Αλλά δεν θα ξαναμπείς στη ζωή μου.»

Αυτό δεν είναι σκληρότητα.

Είναι αυτοσεβασμός.

Γιατί η αγάπη χωρίς όρια γίνεται αυτοεγκατάλειψη.

Η κατανόηση χωρίς όρια γίνεται συνενοχή στον πόνο μας.

Και η συγχώρεση χωρίς σοφία γίνεται άδεια για επανάληψη της πληγής.

Ίσως η μεγαλύτερη παρεξήγηση να είναι αυτή:

Ότι οι καλοί άνθρωποι συγχωρούν και μένουν.

Όχι.

Οι ώριμοι άνθρωποι συγχωρούν.

Και ύστερα αποφασίζουν αν η σχέση είναι ασφαλής.

Γιατί η συγχώρεση και η εμπιστοσύνη δεν γεννιούνται μαζί.

Η συγχώρεση μπορεί να δοθεί σε μια στιγμή.

Η εμπιστοσύνη κερδίζεται ξανά με πράξεις.

Και μερικές φορές δεν κερδίζεται ποτέ.

Τελικά, η συγχώρεση δεν είναι να ανοίγεις ξανά την πόρτα σε όποιον σε τραυμάτισε.

Είναι να κλείνεις την πόρτα στον θυμό που σε κρατά φυλακισμένο.

Και κάποιες φορές, η πιο βαθιά μορφή συγχώρεσης δεν είναι η επανασύνδεση.

Είναι να ευχηθείς στον άλλον να βρει τον δρόμο του…

και να συνεχίσεις τον δικό σου.

Με καθαρή καρδιά.

Με ανοιχτή ψυχή.

Και με τα όρια που κάποτε δεν είχες το θάρρος να βάλεις.

Γιατί η συγχώρεση δεν σημαίνει:

«Μπορείς να με πληγώσεις ξανά.»

Σημαίνει:

«Δεν θα επιτρέψω σε ό,τι μου έκανες να καθορίσει αυτό που θα γίνω από εδώ και πέρα.».

Αγγελική Μπολουδάκη

Πηγή

 

Η ευγένεια δεν είναι αδυναμία

Ζούμε σε μια εποχή όπου πολλοί άνθρωποι μιλούν χωρίς να σκέφτονται το βάρος των λέξεών τους. Βλέπουμε ειρωνεία να βαφτίζεται ειλικρίνεια, αγένεια να παρουσιάζεται ως «αυθεντικότητα» και σκληρότητα να θεωρείται δύναμη.

Όμως η αλήθεια είναι διαφορετική.

Η ευγένεια δεν είναι αδυναμία. Η καλοσύνη δεν είναι αφέλεια. Ο σεβασμός δεν είναι υποκρισία.

Είναι επιλογή.

Κάθε μέρα αφήνουμε ένα αποτύπωμα στους ανθρώπους που συναντάμε. Μερικές φορές δεν θυμούνται ακριβώς τι είπαμε, θυμούνται όμως πώς τους κάναμε να νιώσουν. Μια σκληρή κουβέντα μπορεί να μείνει μέσα σε έναν άνθρωπο για χρόνια. Το ίδιο και μια πράξη καλοσύνης.

Πολλοί δικαιολογούν την αγένεια λέγοντας ότι έχουν νεύρα, πίεση ή προβλήματα. Όμως τα προβλήματα δεν δίνουν σε κανέναν το δικαίωμα να πληγώνει τους άλλους. Όλοι κουβαλάμε βάρη. Όλοι έχουμε δύσκολες μέρες. Αυτό που μας ξεχωρίζει είναι ο τρόπος που επιλέγουμε να φερθούμε όταν περνάμε αυτές τις δυσκολίες.

Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε με όλους. Δεν χρειάζεται να συμπαθούμε όλους. Χρειάζεται όμως να θυμόμαστε ότι απέναντί μας βρίσκεται ένας άνθρωπος.

Ένας άνθρωπος με τις δικές του πληγές, τους δικούς του αγώνες και τις δικές του δυσκολίες που ίσως δεν γνωρίζουμε.

Η κοινωνία δεν γίνεται καλύτερη με περισσότερη σκληρότητα. Γίνεται καλύτερη όταν οι άνθρωποι δείχνουν λίγη υπομονή, λίγο φιλότιμο και λίγη ανθρωπιά.

Κανείς δεν είναι τέλειος. Όλοι κάνουμε λάθη. Όλοι κάποια στιγμή θα μιλήσουμε απότομα ή θα φερθούμε άδικα. Το θέμα δεν είναι να είμαστε αλάνθαστοι. Το θέμα είναι να έχουμε τη δύναμη να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας και να προσπαθούμε να γινόμαστε καλύτεροι.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, αυτό που μένει δεν είναι ποιος είχε δίκιο σε κάθε διαφωνία.

Αυτό που μένει είναι το αποτύπωμα που αφήσαμε στις καρδιές των άλλων.

Και ίσως αξίζει να αναρωτηθούμε:

Όταν οι άνθρωποι θυμούνται το όνομά μας, θα θυμούνται κάποιον που τους έκανε τη ζωή πιο βαριά ή κάποιον που τους έκανε τον κόσμο λίγο πιο ανθρώπινο;

Η ψυχολογία μάς δείχνει ότι οι άνθρωποι δεν θυμούνται μόνο τα γεγονότα· θυμούνται κυρίως το συναίσθημα που τους άφησαν. Ένα ειρωνικό σχόλιο μπορεί να ξεχαστεί από αυτόν που το είπε, αλλά να μείνει για χρόνια μέσα σε αυτόν που το άκουσε. Αντίστοιχα, μια μικρή πράξη καλοσύνης μπορεί να γίνει στήριγμα σε μια δύσκολη περίοδο της ζωής κάποιου.

Συχνά δεν γνωρίζουμε τι κουβαλά ο άνθρωπος απέναντί μας. Μπορεί να παλεύει με μοναξιά, πένθος, φόβο, προβλήματα υγείας ή δυσκολίες που δεν φαίνονται. Γι' αυτό ο τρόπος που μιλάμε έχει μεγαλύτερη σημασία απ' όσο νομίζουμε.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θυμώνουν μόνο για αυτά που συμβαίνουν σήμερα. Πολλές φορές αντιδρούν μέσα από παλιές πληγές, απογοητεύσεις και εμπειρίες που τους έχουν σημαδέψει. Αυτό δεν δικαιολογεί την αγένεια, αλλά μας βοηθά να κατανοήσουμε γιατί η καλοσύνη και η υπομονή είναι τόσο σημαντικές στις ανθρώπινες σχέσεις.

Η ευγένεια δεν είναι απλώς καλοί τρόποι. Είναι η αναγνώριση ότι ο άλλος άνθρωπος έχει συναισθήματα, αξιοπρέπεια και μια ιστορία που ίσως δεν γνωρίζουμε.

Δεν θυμόμαστε πάντα τι μας είπαν οι άνθρωποι. Θυμόμαστε όμως πώς μας έκαναν να νιώσουμε «Ο χαρακτήρας ενός ανθρώπου δεν φαίνεται όταν όλα πηγαίνουν καλά. Φαίνεται στον τρόπο που φέρεται όταν διαφωνεί, όταν κουράζεται, όταν θυμώνει και όταν δεν έχει τίποτα να κερδίσει από την καλοσύνη του.»

Πολλές φορές οι άνθρωποι αποκαλύπτουν τον χαρακτήρα τους όχι στα μεγάλα λόγια, αλλά στις μικρές λεπτομέρειες της καθημερινότητας. Στον τρόπο που μιλούν όταν διαφωνούν, στο πώς φέρονται όταν είναι κουρασμένοι ή εκνευρισμένοι, στο αν δείχνουν σεβασμό σε ανθρώπους από τους οποίους δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν.

Οι μικρές πράξεις και οι μικρές λέξεις αφήνουν συχνά το μεγαλύτερο αποτύπωμα. Γιατί μέσα από αυτές φαίνονται οι αξίες, η παιδεία, η ενσυναίσθηση και ο σεβασμός που κουβαλά ο καθένας μας.

Δεν μπορούμε να γνωρίσουμε έναν άνθρωπο από μία μόνο στιγμή. Όμως ο χρόνος και οι μικρές καθημερινές συμπεριφορές αποκαλύπτουν σταδιακά ποιος πραγματικά είναι. Και ίσως γι’ αυτό αξίζει να προσέχουμε όχι μόνο τι λέμε, αλλά και τι αφήνουμε πίσω μας στις καρδιές των άλλων. Η καλοσύνη δεν χάνεται όταν τη δίνεις. Συχνά ταξιδεύει από άνθρωπο σε άνθρωπο και επιστρέφει με άλλη μορφή — ως λόγος, ως δημιουργία, ως ελπίδα.

 νερό χωρίς πορεία σωστη   γίνεται πλημμύρα, νερό με σωστή πορεία γίνεται ζωή.

Κάπως έτσι και ο άνθρωπος… θέλει και καρδιά και όρια.

Ένα ρυάκι → γίνεται συλλογισμος  για  τη δύναμη και την κατεύθυνση. 💧
Μια μικρή ευγένεια → γίνεται σκέψη για το αποτύπωμα που αφήνουμε. 
 

«Η σκέψη είναι σαν σπόρος. Δεν ξέρεις πάντα πού θα φυτρώσει, αλλά αν πέσει σε γόνιμο έδαφος μπορεί να γίνει ολόκληρο δέντρο.

 

 

 

 

 

 

 

 

 Ο Δρόμος που διαβαίνεις  με εναν καλο συνοδοιπόρο εχει άλλη δύναμη !

Κάποτε ήταν ένας άνθρωπος που περπατούσε μόνος έναν μακρύ δρόμο. Ο δρόμος είχε ανηφόρες, πέτρες και δύσκολες στροφές. Κάποιες μέρες κουραζόταν τόσο πολύ που καθόταν στην άκρη και αναρωτιόταν αν θα μπορέσει να συνεχίσει.

Πέρασαν πολλοί άνθρωποι από δίπλα του. Κάποιοι του έδωσαν συμβουλές, κάποιοι τον κοίταξαν και έφυγαν, κάποιοι του είπαν ότι ο δρόμος δεν είναι τόσο δύσκολος.

Όμως μια μέρα βρέθηκε δίπλα του ένας άνθρωπος που δεν του είπε «μην κουράζεσαι». Δεν του είπε «σταμάτα να παραπονιέσαι». Απλώς περπάτησε δίπλα του.

Όταν ο ένας κουραζόταν, ο άλλος περίμενε. Όταν φοβόταν, ο άλλος έλεγε: «Είμαι εδώ.» Όταν η ανηφόρα γινόταν δύσκολη, δεν εξαφανιζόταν.

Και τότε ο πρώτος άνθρωπος κατάλαβε κάτι:

Ο δρόμος δεν είχε γίνει πιο εύκολος. Οι πέτρες ήταν ακόμα εκεί. Οι ανηφόρες υπήρχαν ακόμα. Όμως το βάρος είχε αλλάξει, γιατί δεν το κουβαλούσε πια μόνος.

Γιατί στη ζωή δεν είναι πάντα αυτός που βρίσκει τον πιο εύκολο δρόμο που φτάνει πιο μακριά. Πολλές φορές είναι αυτός που έχει έναν συνοδοιπόρο και συνεχίζει, ακόμα κι όταν ο δρόμος είναι δύσκολος.

Η μεγαλύτερη δύναμη δεν είναι να μη χρειάζεσαι κανέναν. Είναι να έχεις έναν άνθρωπο που μένει δίπλα σου.

 

Η σημασία του συνοδοιπόρου στη ζωή του ανθρώπου

Ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος να περνά όλες τις δυσκολίες μόνος του. Από την αρχή της ζωής μας έχουμε ανάγκη τη σύνδεση, την ασφάλεια και την αίσθηση ότι κάποιος μας βλέπει και μας καταλαβαίνει.

Ένας συνοδοιπόρος δεν είναι κάποιος που θα εξαφανίσει τα προβλήματα. Δεν μπορεί να πάρει όλες τις δυσκολίες από πάνω μας. Μπορεί όμως να αλλάξει τον τρόπο που τις αντιμετωπίζουμε.

Όταν ένας άνθρωπος νιώθει ότι έχει στήριξη:

• μειώνεται το αίσθημα της μοναξιάς,
• αυξάνεται η ψυχική αντοχή,
• ο φόβος γίνεται πιο διαχειρίσιμος,
• υπάρχει μεγαλύτερη δύναμη για να συνεχίσει.

Αντίθετα, η συνεχής μοναξιά και η αίσθηση ότι «πρέπει να τα καταφέρω μόνος μου» μπορεί να εξαντλήσει έναν άνθρωπο ψυχικά.

Η στήριξη δεν σημαίνει να κάνουμε κάποιον αδύναμο. Το αντίθετο: πολλές φορές είναι αυτό που επιτρέπει στον άνθρωπο να σταθεί ξανά στα πόδια του.

Ένα απλό «είμαι εδώ», μια παρουσία χωρίς κριτική, μια σχέση με εμπιστοσύνη μπορεί να γίνει για κάποιον μια μεγάλη δύναμη.

Γιατί τελικά ο άνθρωπος δεν χρειάζεται πάντα κάποιον να περπατήσει μπροστά του για να του δείξει τον δρόμο. Πολλές φορές χρειάζεται κάποιον να περπατήσει δίπλα του.

Η ζωή είναι αλλιώς όταν τη μοιράζεσαι.
Οι χαρές μεγαλώνουν όταν υπάρχει κάποιος να τις χαρεί μαζί σου και οι δυσκολίες μικραίνουν όταν δεν τις κουβαλάς μόνος.
Δεν είναι η απουσία προβλημάτων που κάνει έναν άνθρωπο δυνατό. Είναι η παρουσία ενός ανθρώπου που μένει δίπλα του στις δύσκολες στιγμές.«Ο δρόμος μπορεί να είναι δύσκολος, αλλά η παρουσία ενός ανθρώπου δίπλα σου αλλάζει το πώς τον περπατάς.»